
Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Marifetname adlı eserinden vücut seğirmelerinin anlamları ve işaretleri (İhtilâçnâme) hakkında bilgi. Baştan ayağa kadar genel uzuvların seğirmelerini haber verir.
Hepimizin başına gelen ve hatta bazen günlerce sürebilen seyirmeler vücudumuzun çeşitli yerlerinde olabiliyor. Bunların bir anlamı olduğunu bu eseri görene kadar bilmiyordum. Eğer siz de bu konuda merak içindeyseniz Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri’nin (Kuddise sirruhu) büyük eseri Marifetname adlı eserinden alınan İhtilâçnâme başığındaki aşağıdaki bilgiler her zaman lazım olabilir. Bu vesile ile Allah (celle celalühü) rızası için Ruhuna bir Fatiha-ı Şerif’i çok görmeyelim dostlar.
Vücut Seğirmelerinin Anlamları, İşaretleri (İhtilâçnâme)
Marifetname (Erzurumlu İbrahim Hakkı), s. 215–216 (PDF 230–231)
Giriş
Sekizinci tür (Nev‘-i sâmin): İnsan bedeninde damarların içinde akan kanın hareketini hissetmekten, derinin dışında görülen uzuv seğirmeleri (ihtilâc) ve bunların hükümleri bilinir. (Ey aziz!) Bil ki hikmet ehli şöyle demiştir: (beyit)
Hükümler
Her uzuv için “sağ tarafta …, sol tarafta …” kalıbı kullanılıyor. Başın tepesi ve ön tarafı satırlarında sağ/sol ayrımı yok (tabloda “—” ile gösterildi). Tablodaki tüm satırlar net okunmuş kabul edilmiştir; (?) yalnızca okuması hâlâ belirsiz olan son beyitte kalmıştır.
Baş ve yüz
| Seğiren uzuv | Sağ | Sol |
|---|---|---|
| Başın tepesi (ferk-i ser) | Makam ve itibardan (câh) haber verir | — |
| Başın ön tarafı (pîş-i ser) | Devlete (talihe) işaret olur | — |
| Başın yanı (cenb-i ser) | Hayır eder | Hayır eder |
| Alın (cebhe) | Rahat geçim (ayş) | Haber |
| Kaşın başı (hâcib-i evvel) | Dostluk | Dostluk |
| Kaşın ortası (evsat) | Zevk | Keder |
| Kaşın ucu (zeneb) | Hüzün | Neşe (tarab) |
| Gözün üstü (zahr-ı ayn) | Kınanma (levm) | Süs, güzellik (zeyn) |
| Göz (beyt-i nûr, “nur evi”) | Sıkıntı (renc) | Sevinç (sürûr) |
| Göz kenarı (dünbâl) | Sevgi (mehr) | Mal |
| Göz altı (zîr-i çeşm) | Sevgi (mehr) | Öfke (hışm) |
| Yanak (ruh) | Hayır | Mal |
| Burun (enf) | Kahır | Makam, itibar (câh) |
| Üst dudak (fevk-i leb) | Rızık | Neşe (tarab) |
| Alt dudak (zîr-i leb) | Hep ihsan (bahşi) | Hep ihsan (bahşi) |
| Dudak köşesi (kenc-i leb) | Zarar | Neşe (tarab) |
| Çene (zakn) | Rahat geçim (ayş) | Güzellik (hüsn) |
| Kulak (kûş) | Hoş haber | Hoş haber |
| Boğaz (halk) | Mal | Gam |
Omuz, kol ve el
| Seğiren uzuv | Sağ | Sol |
|---|---|---|
| Omuz (dûş) | Hüzün | Keder |
| Pazı, üst kol (bâzû) | Rızık | Mal |
| Ön kol (sâ‘id) | Boş ve faydasız iş (lağv) | Ayıp, kötü ad (şîn) |
| Ön kol kemiği (zend) | Hoş haber | Hoş haber |
| Bilek (rusg-ı yed) | Mal | Zahmet, sıkıntı (kedd) |
| Elin sırtı (zahr-ı kef) | Hüzün | Şeref |
| Avuç (kef) | Rızık ve mal | Rızık ve mal |
| Başparmak (ibhâm) | Yük ve zahmet (haml) | Murat (kâm) |
| İşaret parmağı (sebbâbe) | Geçim vesileleri (esbâb) | Geçim vesileleri (esbâb) |
| Orta parmak (vüstâ) | Hüzün | Neşe (tarab) |
| Yüzük parmağı (binsar) | Makam, itibar (câh) | Gam |
| Serçe parmak (hınsar) | Mal | Hayır |
Gövde
| Seğiren uzuv | Sağ | Sol |
|---|---|---|
| Meme (sedy) | Makam, itibar (câh) | Neşe (tarab) |
| Göğüs (sadr) | Hüzün | Sevinç (sürûr) |
| Karın (batn) | Kavuşma (vasl) | Murat (kâm) |
| Göbek (nâf) | Hüzün | Sevinç (sürûr) |
| Yan, böğür (pehlû) | Sıkıntı (renc) | Mal |
| Böğür çukuru (tehîgâh) | Makam, itibar (câh) | Rızık |
| Kalça / Uyluk başı (oyluğ) | Sevgi (mehr) | Oğul |
| Kasık (âne) | Cinsel birleşme (cimâ‘) | Yolculuk (sefer) |
| Husye (testis) | Çocuk | Gam |
| Makat (mak‘ad) | Mal | Yol |
Bacak ve ayak
| Seğiren uzuv | Sağ | Sol |
|---|---|---|
| Uyluk (fahz) | Rahat geçim (ayş) | Yolculuk (sefer) |
| Diz (rükbe) | Hüzün | Sevinç (sürûr) |
| Dizin altı (taht-ı rükbe) | Yol | Keder |
| Baldır (sâk) | Mal | Makam, itibar (câh) |
| Baldırın ön yüzü, incik (vech-i sâk) | Yol | Erzak, rızıklar |
| Baldırın arkası (batn-ı sâk) | Mal | Ayrılık (firâk) |
| Aşık kemiği / Ayak bileği (ka‘b) | Kavuşma (vasl) | Yolculuk (sefer) |
| Ökçe / Topuk (ka‘b) | Yürüyüş (meşy) | Mal |
| Ayak üstü (puşt-ı pâ) | Hüzün | Ferahlık (safâ) |
| Ayak tabanı (kef) | Yürüyüş (meşy) | Şeref |
| Ayağın başparmağı (ibhâm) | Mal | Murat (kâm) |
| Ayağın ikinci parmağı | Hoş haber | Hoş haber |
| Ayağın orta parmağı | Kavga (cidâl) | Kavga (cidâl) |
| Ayağın yüzük parmağı | Çekişme (cedel) | Sevinç (sürûr) |
| Ayağın serçe parmağı | Rızık ve mal | Rızık ve mal |
Kapanış beyitleri
Eğer bir yerin seğirirse dikkatle bak; buradaki hükümleri an ve şüphe etmeden güven. Damarın oynamasından çıkan bu işaretlerin doğru (hak) olduğu söylenir; işaretlerine kulak ver, müjdelerini bekle. (yaklaşık çeviri)
Can, işaretlerden her ne duyarsa, gönlü o müjdelerle şenlensin. (?)
Bundan sonraki “Ama teşrîh ve tesrîh-i beden…” ile başlayan paragraf bedenin yapısına (anatomi) geçiş yapıyor ve Bâb-ı hâmis’e bağlanıyor; bu yüzden seğirme bölümüne dahil edilmedi.
Okuma notları
- Net okunanlar: “Sağda X, solda Y” kalıbındaki hükümlerin çoğu net. Kelimeler çoğunlukla câh, hazn, sürûr, tarab, kâm, rızk, mal, safâ, firâk, sefer gibi sabit bir sözlükten geliyor.
- Kafiye dolgusu: “ter”, “dâl”, “ker”, “râh” gibi bazı kelimeler uzuv adı değil, mısra sonu uyumu için eklenmiş görünüyor ve çevrilmedi.
- Sıra farkı: Serçe parmak (el), böğür çukuru (tehîgâh) ve makat satırlarında metin “solda …, sağda …” sırasıyla yazılmış; tabloda sağ/sol sütunlarına doğru yerleştirildi.
- Tamamlanan satırlar: Başın ön tarafı, yanak (ruh), burun (enf), başparmağın (el) sağ hükmü (haml: yük, zahmet), kalça / uyluk başı (oyluğ), baldır (sâk) ve iki ka‘b satırı kullanıcı tarafından tamamlanan okumaya göre güncellendi. Ka‘b kelimesi iki satırda aynen geçtiği için aşık kemiği / ayak bileği ile ökçe / topuk ayrımı yoruma dayanır.
- Belirsiz kalan (?): Yalnızca son beyit.
- Mısra düzeni: Orijinalde satır başına iki uzuv var ve baştan ayağa iki ayrı sütun hâlinde ilerliyor. Bu belgede uzuvlar bölgeye göre yeniden düzenlendi.
- Kaynak ve doğrulama: Çeviri, yüklenen PDF’in 230–231. sayfalarının (300 dpi tarama) okunmasına dayanır; yayınlamadan önce orijinal metinle karşılaştırılması önerilir.
Not: Kaynak olarak TBMM açık erişim kütüphanesi kullanılmıştır. Orjinal Osmanlıca/Arapça kaynağı yapay zeka okumuştur ve bu bilgilere göre bu yazı hazırlanmıştır. Bu yüzden doğruluğu garanti değildir. Yanlışlık veya eksiklik gördüğünüz bölümler için iletişim sayfamızdan iletişime geçebilirsiniz. Böylece daha yararlı bir kaynak olmasına katkı sağlayabilirsiniz.